کنترل بیولوژیک گل جالیز با بایوبروم | راهکاری برای محافظت از ریشه و افزایش عملکرد
گل جالیز یکی از چالشبرانگیزترین انگلهای گیاهی در بسیاری از مزارع است. این انگل اغلب زمانی دیده میشود که بخش بزرگی از خسارت خود را در زیر خاک وارد کرده است؛ درست در مجاورت ریشه، جایی که گیاه زراعی آب و مواد غذایی مورد نیاز رشد خود را دریافت میکند.
بایوبروم، محصول بیولوژیک تولیدشده برای مدیریت گل جالیز، با هدف جلوگیری از استقرار بذر این انگل روی ریشه گیاه طراحی شده است. این محصول حاصل سه سال تحقیق، آزمون و اجرای پایلوتهای مزرعهای است و با ترکیبی از ۱۸ نوع قارچ و باکتری مفید، رویکردی متفاوت از علفکشهای شیمیایی ارائه میدهد.
گل جالیز چیست؟
گل جالیز نام رایج گروهی از گیاهان انگل ریشه از خانواده Orobanchaceae است که گونههای مهم آن معمولاً در جنسهای Orobanche و Phelipanche طبقهبندی میشوند. این گیاهان برخلاف اغلب علفهای هرز، کلروفیل مؤثر برای فتوسنتز ندارند یا توان فتوسنتزی بسیار محدودی دارند؛ بنابراین برای ادامه زندگی، به گیاه میزبان وابستهاند.
گل جالیز با اتصال به ریشه گیاه میزبان، آب، مواد معدنی و مواد فتوسنتزی را از آن دریافت میکند. به همین علت، خسارت آن فقط رقابت سطحی برای نور یا فضا نیست؛ بلکه مستقیماً توان ریشه و رشد گیاه را هدف قرار میدهد.
گونههای مختلف گل جالیز میتوانند میزبانهای متفاوتی داشته باشند. برخی از آنها در محصولات خانواده بقولات، برخی در آفتابگردان و کلزا، و برخی دیگر در سبزی و صیفیجاتی مانند گوجهفرنگی، بادمجان، هویج و محصولات دیگر اهمیت اقتصادی دارند.
گل جالیز چگونه به ریشه گیاه حمله میکند؟
چرخه خسارت گل جالیز از خاک آغاز میشود. بذرهای آن بسیار کوچک هستند و میتوانند سالها در خاک باقی بمانند. هنگامی که شرایط رطوبتی و دمایی مناسب باشد و ریشه یک گیاه میزبان در نزدیکی بذر قرار گیرد، ترکیبات ترشحشده از ریشه میتوانند جوانهزنی بذر انگل را تحریک کنند.
پس از جوانهزنی، بذر گل جالیز ریشهچهای ایجاد میکند که به سمت ریشه میزبان حرکت میکند. اگر تماس موفق باشد، ساختاری مکنده به نام «هاستوریم» شکل میگیرد. این ساختار به بافت ریشه نفوذ کرده و ارتباط غذایی میان انگل و گیاه میزبان را برقرار میسازد.
بخش مهمی از این فرایند در زیر خاک رخ میدهد. به همین دلیل، زمانی که ساقه گل جالیز از خاک بیرون میآید و قابل مشاهده میشود، انگل معمولاً پیشتر به ریشه متصل شده و بخشی از خسارت خود را وارد کرده است.
گل جالیز چه خسارتهایی به گیاه وارد میکند؟
شدت خسارت به گونه گل جالیز، تراکم بذر در خاک، نوع گیاه میزبان، شرایط مزرعه و زمان استقرار انگل بستگی دارد. با این حال، مهمترین پیامدهای آلودگی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- کاهش جذب آب و عناصر غذایی توسط گیاه میزبان
- تضعیف رشد ریشه و اندام هوایی
- زردی، کمرشدی و کاهش شادابی مزرعه
- کاهش تعداد، وزن یا کیفیت محصول
- کوچک ماندن میوه یا دانه در مزارع با آلودگی شدید
- افزایش ذخیره بذر گل جالیز در خاک و دشوارتر شدن مدیریت مزرعه در سالهای آینده
هر بوته گل جالیز میتواند تعداد زیادی بذر ریز تولید کند. این بذرها از طریق خاک، آب، ادوات، نشا، کود دامی آلوده یا جابهجایی بقایای گیاهی منتقل میشوند. به همین دلیل، مدیریت گل جالیز باید پیشگیرانه و در نخستین مراحل ارتباط میان انگل و ریشه انجام شود.
تاریخچه گل جالیز؛ انگل قدیمی با مسئلهای مدرن
گل جالیز پدیدهای جدید در کشاورزی نیست. این گروه از گیاهان انگل از دیرباز در مناطق کشاورزی اروپا، مدیترانه، خاورمیانه، شمال آفریقا و بخشهایی از آسیا شناخته شدهاند. نام علمی Orobanche نیز سالها در منابع گیاهشناسی برای این انگلهای بدون کلروفیل به کار رفته است.
با گسترش کشتهای تجاری، انتقال نشا، استفاده مشترک از ماشینآلات و جابهجایی خاک و محصولات، پراکنش بذر گل جالیز در برخی مناطق افزایش یافته است. از سوی دیگر، دوام طولانی بذر در خاک باعث میشود که حتی پس از یک یا چند فصل بدون مشاهده علائم، مزرعه همچنان مستعد آلودگی باشد.
در گذشته، وجین دستی، تناوب زراعی و حذف بوتههای ظاهرشده از جمله راهکارهای رایج بودند. اما چون اتصال اصلی گل جالیز به ریشه پیش از مشاهده بخش هوایی آن اتفاق میافتد، این روشها بهتنهایی کنترل کاملی ایجاد نمیکنند. به همین دلیل، کشاورزی امروز به سمت مدیریت تلفیقی و راهکارهایی حرکت کرده است که مرحله استقرار انگل روی ریشه را هدف قرار میدهند.
کنترل شیمیایی گل جالیز؛ چرا همیشه راهحل ایدهآل نیست؟
برای کنترل گل جالیز در برخی محصولات و شرایط، از علفکشهایی با مواد مؤثره مختلف استفاده شده است. بسته به محصول، گونه گل جالیز، ثبت ماده در کشور و توصیه فنی، موادی از گروههای مختلف علفکشی مانند گلیفوسیت، ایمیدازولینونها از جمله ایمازاپیک یا ایمازاپیر، سولفونیلاورهها و سایر گزینههای ثبتشده ممکن است در برنامههای کنترل قرار گیرند.
اما استفاده از علفکش برای گل جالیز یک مسئله حساس است؛ زیرا انگل به ریشه گیاه میزبان متصل است و فاصله میان اثرگذاری بر انگل و ایجاد تنش در گیاه زراعی میتواند بسیار کم باشد.
پیامدهای احتمالی مصرف نادرست، دُز نامناسب یا انتخاب نامتناسب علفکش شامل موارد زیر است:
- ایجاد تنش یا توقف رشد موقت در گیاه زراعی
- خطر کاهش رشد ریشه یا افت عملکرد در شرایط حساس
- احتمال اثر باقیمانده برخی علفکشها در خاک، متناسب با ماده مؤثره، دُز، بافت خاک و شرایط آبوهوایی
- محدود شدن انتخاب محصول در کشت بعدی، بهویژه برای گیاهان حساس
- برهمخوردن بخشی از تعادل زیستی خاک در اثر اتکای مکرر به مواد شیمیایی
- نیاز بالا به زمانبندی دقیق، تجهیزات مناسب و رعایت کامل دستورالعمل برچسب
بنابراین، هیچ علفکشی نباید بدون توجه به محصول، مرحله رشدی، شرایط مزرعه، دستورالعمل رسمی و مشورت کارشناس گیاهپزشکی مصرف شود.
بایوبروم چیست؟
بایوبروم یک محصول بیولوژیک برای کنترل گل جالیز است که از مجموعهای شامل ۱۸ نوع قارچ و باکتری تشکیل شده است. این محصول پس از سه سال تحقیق، آزمون و اجرای پایلوتهای مزرعهای به مرحله تجاریسازی رسیده است.
رویکرد بایوبروم با علفکشهای رایج تفاوت دارد. در حالی که بسیاری از راهکارهای شیمیایی پس از شکلگیری آلودگی یا با ایجاد فشار علفکشی عمل میکنند، بایوبروم با تمرکز بر ناحیه ریشه، بهگونهای طراحی شده است که از استقرار بذر گل جالیز روی ریشه گیاه جلوگیری کند.
به بیان ساده، هدف اصلی بایوبروم این است که نگذارد فرایند حساس اتصال اولیه انگل به ریشه میزبان بهسادگی شکل بگیرد.
مزیت بایوبروم در مدیریت بیولوژیک گل جالیز
بایوبروم یک راهکار ریشهمحور و بیولوژیک است که میتواند در برنامه مدیریت تلفیقی گل جالیز جایگاه مهمی داشته باشد. بر اساس نتایج و تجربههای ارائهشده از بایوبروم در سراسر ایران ، مزیتهای کلیدی این محصول عبارتاند از:
- جلوگیری از استقرار بذر گل جالیز روی ریشه
- رویکرد بیولوژیک، در برابر اتکای صرف به علفکشها
- قابل استفاده در برنامه تولید طیف گستردهای از گیاهان، مشروط به رعایت دستور مصرف و توصیه فنی
- عدم ایجاد توقف رشدی در گیاه، بر اساس تجربههای مزرعهای محصول
- کمک به حفظ رشد و عملکرد مطلوب گیاه
- کمک به حفظ سایز و کیفیت میوه، برخلاف نگرانیهایی که گاهی در اثر تنشهای علفکشی مطرح میشود
- قابلیت استفاده از طریق ناحیه ریشه، در مرحلهای که برای مدیریت گل جالیز اهمیت بالایی دارد
بایوبروم جایگزین نگاه تکبعدی به کنترل گل جالیز نیست؛ بلکه راهکاری است برای محافظت زودهنگام از ریشه و کاهش وابستگی به برنامههای پرریسک شیمیایی.
روش مصرف بایوبروم (BioBroom ) :
برای دستیابی به عملکرد مناسب، مصرف باید از طریق ریشه و با توجه به شرایط مزرعه انجام شود.
زمان نخست مصرف: پنج روز پس از انتقال نشا به زمین
میزان مصرف: ۴ تا ۵ کیلوگرم در هکتار
روش مصرف: تزریق یا رساندن محصول از طریق ناحیه ریشه
تکرار مصرف: در صورت نیاز، ۱۵ تا ۲۰ روز پس از مصرف اول یک نوبت تکرار شود.
پیش از مصرف، وضعیت رطوبت خاک، کیفیت آب آبیاری، یکنواختی توزیع محصول و سازگاری آن با برنامه کود و سم مزرعه بررسی شود. در صورت ترکیب با نهادههای دیگر، انجام آزمون سازگاری در سطح محدود و دریافت توصیه فنی ضروری است.
در این ویدئو، روش مصرف بایوبروم پس از انتقال نشا، کاربرد محصول و نقش آن در کنترل بیولوژیک گل جالیز در مزرعه پایلوت هندوانه در منطقه ی سرچهان استان فارس را می توانید مشاهده کنید :
در صورتی که ویدیو باز نشد روی لینک زیر کلیک کنید :
مدیریت مؤثر گل جالیز، از ریشه آغاز میشود
گل جالیز انگل ریشهای است و کنترل آن نیز باید از ریشه آغاز شود. انتظار برای مشاهده ساقههای گل جالیز روی سطح خاک، معمولاً به معنی از دست رفتن بخشی از زمان طلایی مدیریت است.
بایوبروم با رویکرد بیولوژیک و تمرکز بر جلوگیری از استقرار بذر گل جالیز روی ریشه، میتواند به کشاورزان کمک کند تا از گیاه، عملکرد و کیفیت محصول خود محافظت کنند؛ بدون آنکه برنامه تولید صرفاً بر پایه تنشهای ناشی از علفکشها طراحی شود.
برای دریافت مشاوره فنی، دستور مصرف و خرید بایوبروم با کارشناسان ما تماس بگیرید.
مدیریت فنی و فروش : وحید فیروز شماره تماس ۰۹۱۲۰۳۱۸۹۸۲
مدیر عامل : شهرام احمدلو ۰۹۱۷۳۱۴۱۶۴۸
